Hıdırellez nedir ne zaman kutlanır ?

Hıdırellez nedir? Baharın gelmesi, havaların ısınması ve doğanın yeniden canlanmasıyla akla akıllara “hıdırellez ne zaman” sorusu geldi. Hıdırellez 5 Mayıs 6 Mayısa bağlayan gece kutlanır.

İsterseniz Hıdırellez nedir, biraz bilgi verelim. 6 mayıs Hızır aleyhisselam ile İlyas aleyhisselamın buluştuğu varsayılan tarihtir ve bu gün Türk dünyasında hıdırellez bayramı olarak kutlanır. Hıdırellez kelimesi Hızır ile İlyas kelimelerinin birleşmesinden oluşmuştur. Hıdırellez bayramı Türklere özel bir bayram gibi algılansa da Hıdırellezin kutlandığı 6 mayıs günü Hristiyanlarca da doğanın uyanmasının ilk günü olarak kabul edilir; bu günü Ortodokslar Aya Yorgi, Katolikler St.Georges Günü olarak kutlamaktadırlar.

Hıdırellez’in kaynağı

Hıdırellezin kökeni, yani ne zaman nerede ortaya çıktığı belli değildir. Ortaasya, Anadolu ve Mezopotomya kültürlerinde Hıdırellezin yeri vardır. Hıdırellezin isim kaynağı Hızır (aleyhisselam) ve İlyas (aleyhisselam) Kuran da ismi geçen önemli kişiler olmasına ve bu günün Hızır (as) ile İlyas (as)’ın buluşma günü olarak kutlanmasına rağmen Hıdırellezin dinimizde yeri yoktur.

 Hıdırellez aslında mevsimsel bir bayramdır. Yaşadığımız coğrafyada çok eskilerden beri 6 Mayıs ile 4 Kasım arasına Hızır günleri (Yaz mevsimi) 4 Kasım ile 6 Mayıs arasında İlyas günleri (Kış Mevsimi) olarak bilinmektedir. Yani 6 Mayıs kışın bittiği yazın başladığı tarihtir ve Hıdırellez ile yazın gelişi kutlanmaktadır. Yazları yaylada kışları kışlakta geçiren Yörükler ve Türkmenler için bu tarih önemlidir. Sadece Türkler için değil bu şekilde yaşam tarzına sahip herkes için yazın başlama tarihi çok önemlidir. Bu nedenle Hıdırellez diniden ziyade coğrafi ve geleneksel bir bayramdır. Bununla birlikte yukarıda da belirtildiği gibi Müslümanlar ve Hristiyanlar bir şekilde bu güne kutsallık atfetmiştir. Bu günün kutsallaştırılması Noel mantığı ile aynıdır.

Bildiğiniz gibi Hıristiyanlıktan önce Romalılar ve İskandinavlar yılı 25 Aralık tarihi itibariyle ikiye bölmüşlerdir. 25 Aralık günlerin yeniden uzamaya başladığı tarihtir. Paganlar günlerin yeniden uzamaya başladığı tarih olan 25 Aralık (Günler aslında 21 aralıkta uzamaya başlamaya başlar fakat Romalılar sehven bu tarihi 25 Aralık olarak hesap etmişlerdir) tarihini takvimin başlangıcı olarak kabul etmişler ve kutlamışlardır. Hıristiyanlık geldikten bir süre sonra Romalılar Hıristiyanlığı kendileri uydurmuşlar 25 Aralık tarihini de Hz. İsa’nın doğum günü olarak kutlamaya başlamışlardır. Aslında Hz. İsa 25 Aralıkta doğmamıştır, hatta o sene bile doğmamıştır (1 veya 2 sene öncesinde doğduğu tahmin edilmektedir) ve başka bir mevsimde doğmuştur.

Noel örneğinde olduğu gibi Asya’nın değişik yerlerinde yazın ve yaylaya göçün başlangıcı olarak kabul edilen 6 Mayıs Ortodokslarca Aya Yorgi, Katoliklerce Saint Georges, Müslümanlarca da Hızır (as) ve İlyas (as) ın buluştuğu gün olarak kutlanır. Yani Hıdırellez paganların (putperest müşrikler) semavi dinlere monte ettiği gündür.

Hıdırellezde ne yapılır ?

Hıdırellez her yerde değişik kutlanır. Hıdırellez kutlamaları yeşillik açık alanlarda veya saygı duyulan insanların türbe veya yatırlarının bulunduğu yerlerde yapılmaktadır. Bu yerlere hıdırlık da denir.

Hıdırellez de kuzu eti, ciğeri veya baharda yeşeren taze bitkiler yenilir. Böyle yapılınca şifa bulunacağına inanılır.

Özellikle 5 Mayısı 6 Mayısa bağlayan gece kutsallığın zirve yaptığı zaman dilimidir.( Böyle inanılsa da bunun aslı yoktur) Gece yatmadan önce para keselerinin, yemek kaplarının ağzı açık bırakılır. Güya böylece Hızır (as) eve uğrayıp bereket getirecektir. Bu adetin Noel Babanın Noelde evlere uğrayıp oyuncak dağıtacağı inanışıyla benzerlik gösterdiği aşikardır.

Hıdırellez gecesinin en önemli aktivitesi gül ağacıyla ilgili olandır. Hızır (as) dan medet uman kişiler gül ağacının altına para veya istek listesi koyarlar. Kimisi gülün dalına asar kimisi gül dalına bağlayıp suya atar.

Hıdırellezde ateşten atlama ve baht açma törenleri de yapılır. Bunun yanı sıra duaların kabul olması için oruç tutma, kurban kesme ve sadaka verme gibi adetler vardır. Bazı yerlerde de yoğurt mayalama törenleri yapılır.

Hıdırellezde dilenen dilekler, edilen dualar kabul olur mu?

Fatiha Suresi 5. Ayette “İyyâke na’budü ve iyyâke neste’în” Sadece Sana ibadet eder yalnızca senden medet umarız denilmektedir. Bu nedenle Hızır (as) dan medet ummak doğru değildir. Dinimizde yalnızca Allah’a ibadet edilir ve sadece ondan yardım istenilir. Arada birini vesile kılmaya gerek yoktur. Hele de putperest ve şaman adetlerini dine ait bir şeymiş gibi kabul etmek günahtır. Bu nedenle Hıdırellez etkinliklerinin yalnızca geleneksel adet olarak kutlanması, bidat ve şirke neden olacak davranışlardan kaçınılması gerekmektedir.

 

Bu yazı 887 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir adet yorum var.

  1. nehir dedi ki:

    hangi unde ve ayda kutlanır

Bir yorum bırak