Çocuklar neden yalan söyler?

Keşke çocuğumuz büyüyünce dürüst, tutarlı ve kendisiyle barışık olsa! Bu tüm anne babaların ortak hayalidir. Ama çocuk yalan söylemeye başlayınca sükutu hayal yaşanır.

Çocuğumuzun sağlam bir kişiliğe sahip olması için çaba göstermemize rağmen neden yalana başvurmaktadır. Yalan söylemek içgüdüsel bir şey midir yoksa sonradan mı öğrenilir? Çocuklar neden yalan söyler?

Aslında çocukları yalan söylemeye ebeveynleri itiyor. Çocuğunun mükemmel bir kişiliğe sahip olması için zorlayan, başkalarıyla kıyaslayan, hayatına müdahale eden, cezalandıran ebeveynler çocuğun yalanla tanışmasına yol açıyor. Anne babasının kendisiyle gurur duymasını isteyen veya verecekleri cezadan korkan çocuklar yalan söylemeyi öğreniyor.

Çocuğunuzun yalan söylememesi için yapılması gerekenler şunlar:

Başkalarıyla kıyaslamayın

Pedagoglar ve çocuk gelişimi uzmanları, kardeşiyle ya da arkadaşıyla kıyaslanan çocukların da yalana daha sık başvurduğunu söylüyor. Sürekli başkasıyla kıyaslanan ve buna içten içe sıkılan çocuk, kendisinin daha iyi olduğunu ifade etme ihtiyacı hisseder. Bu hal ise onu kıyaslandığı konularda yalan söylemeye iter. Aynı durum okulda da geçerlidir. Uzmanlar, özellikle ilköğretim çağında çocukların kıyaslanmaması gerektiği konusunda uyarıyor. Özgüven eksikliğine ve içe kapanmaya neden olan bu durumda çocuk, toplum içinde kendini daha iyi hissetmek için yalan söyler. Her çocuğun kendine özgü yetenekleri olduğunu unutmadan onları motive edecek yaklaşımlarda bulunmak, çocuğun yetişkinlikte de tutarlı ve kendine güvenen bir karakter olması için önemli.

Yapabileceğinden fazla sorumluluk vermeyin

Çocuklardan yapamayacakları şeyi beklemek de onları kendi gerçeklerinden uzaklaştırabilir. Kuzguna yavrusu şahin görünür sözünde olduğu gibi aileler çocuğunu olduğundan fazla görerek çocuğundan yapabileceğinden fazlasını bekler. Kendinden beklenileni veremeyen çocuk ailesine karşı mahcup olmamak için olduğundan fazlasıymış gibi görünmek ister, yalana başvurur.

Baskıcı olmayın

Çocuğu disipline ederken baskıcı bir tutum izlemek onu kendini savunmak için yalan söylemeye mecbur hissediyor. Bu nedenle çocuğun onurunu zedeleyici davranışlardan kaçınılmalıdır. Baskı nedeniyle yalan söyleyen çocuğun her hareketini kontrol etmeye çalışmak, yalan söylemeyi alışkanlık haline getirmesine yol açıyor.

Kendiniz de yalan söylemeyin

Çocuklar büyüklerini örnek alırlar. Sizin ara sıra başvurduğunuz pembe veya beyaz yalanlar, çocukta yalan söylemenin normal bir şey olduğu algısını yaratacaktır. Özellikle çocuğunuza yalan söylememeye dikkat ediniz. Yalana şahit olan çocuk istemediği bir şeyle karşılaştığında hayır demek yerine durumu yalanla idare etmeyi tercih edebilir.

Çocuğunuza gerekli ilgiyi gösterin

Çocuklar sevilmeyi ilgi görmeyi isterler. Bunun için de dikkat çekmeye yönelik hareketlerde bulunabilirler. Ortamda kendisi yokmuş gibi davranılan çocuk, durup dururken ağlamaya başlayabilir. Nedeni sorulduğunda ise şuram buram ağrıyor gibi anlık aklına gelen sebepler ileri sürer. Ya da böyle bir şey olmadığı halde anne-babasına abisinin onu dövdüğünü söyleyen çocuğun bu davranışının altında da tatmin edilmeyen sevgi ihtiyacı yatar.

Aşırı ödül ve ceza vermeyin

Çocuğu yalana iten önemli sebeplerden biri de bir davranışı karşısında aşırı ödüllendirilmek ya da cezalandırılmak. Cezalandırmaktan korkan çocuk, yaptığı bir şeyi yapmamış gibi aktarabilir. Bu durumun önüne geçilmezse yetişkinlikte otorite karşısında zor durumda kalınca doğrudan uzaklaşmasına sebep olur. Çocuğun yaptığı bir hata sonucu doğru söylediğinde kesinlikle cezalandırılmaması gerekir.

Hayali yalanlar

Uzmanlar okulöncesi dönemde çocuğun gerçekle hayali, düşünce ile rüyayı ya da istekleri birbirine karıştırabileceğinden bu sürecin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor. Bu durumda çocuğun anlattığı gerçek dışı olayları onu mahcup etmeden müdahale etmek gerekiyor. Bu süreçte önemli olan, çocuğu buna yönelten sebebi bulmak.

 

Bu yazı 492 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak